BÖLÜM
 Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı
 BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ EĞİTİM PROGRAMI
(BEP)
BEP : Her bir engelli çocuk için yazılı olarak, bireyin bağlı olduğu eğitim kurumunda oluşturulan birim tarafından geliştirilmiş olan ve engelli çocukların, öğretmenlerin, ana babaların özel gereksinimlerini karşılamak için oluşturulan özel eğitim programlarıdır.

Bireyselleştirme; bir gurubun değil bireyin eğitim gereksinmelerini bugünü yada gelecekte onun bağımsız yaşamını kolaylaştıracak şekilde dikkate almaktır.

BEP’ in daha ayrıntılı bir tanımını yapmak istersek yukarıdaki kavramlar çerçevesinde, BEP özel eğitim gereksinimli bireyin gelişimi veya ona uygulanan programın gerektirdiği disiplin alanlarında ( öz bakım, akademik beceriler, sosyal beceriler, iletişim vb.) eğitsel gereksinimlerini karşılamak üzere uygun eğitim ortamlarından ( okul, özel eğitim okulu, özel eğitim sınıfı vb.) ve destek hizmetlerden
( kaynak oda sınıf içi yardım, dil ve konuşma terapisi, fiziksel rehabilitasyon vb.) en üst düzeyde yararlanmasını öngören yazılı dokümandır. Bu doküman aile öğretmen ve ilgili uzmanların işbirliği ile planlanır ve bireyin ailesinin onayı ile uygulanır.
 BEP NEDİR ?

 Bireyin, ailenin, öğretmenin gereksinimleri doğrultusunda hazırlanan ve hedeflenen amaçlarda verilecek destek eğitim hizmetlerini içeren özel eğitim programıdır.

 Özel eğitim gerektiren birey için geliştirilen ve ailesi tarafından onaylanan bireyselleştirilmiş eğitim programı;


Bireyselleştirilmiş eğitim programları, bireyin tüm gelişim ve disiplin alanlarında gözlem, gelişim ve değerlendirme ölçekleri kullanılarak ve hedeflenen amaçların gerçekleşme düzeyi doğrultusunda değerlendirilir. Birey için hazırlanacak bireyselleştirilmiş eğitim programında ve yöneltme kararında bu değerlendirmeler esas alınır.



 Yukarıdaki disiplin alanları, eğitim ortamları ve destek hizmetler bireyin özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre değişebilir.
 Bu doküman Aile,öğretmen ve ilgili uzmanların işbirliği ile planlanır ve bireyin ailesinin onayı ile uygulanır.
 Genel olarak bireyselleştirilmiş eğitim programı, kişinin gereksinimlerine göre yapması gereken eylemleri ve alt basamaklarını nasıl, kiminle, nerede, hangi sürede yapılacağını gösteren bir akış planıdır

 Bu tanımdan hareketle BEP, anne, baba, özel eğitim öğretmenleri, okul yöneticileri ve diğer ilgili uzmanların oluşturduğu ekibin denetiminde;

 Bedensel,
 Toplumsal,
 Duyuşsal,
 Bilişsel,
 Dil İletişim;

gibi alanlarda yapabildiklerini dikkate alarak, yetersizliği olan kişinin yaşına göre toplumsal normların beklediği davranışları göstermesi için gerekli ek eğitsel yaşantıların, ortamların, görev alacak kişilerin, çalışma sürelerinin gösterildiği planlardır.

 Grup hedefleri doğrultusunda öğrenciye özgü bireysel hedeflerin olması ve bu hedeflere nasıl ulaşacağının belirlenmesidir.
 Bu süreç; yetersizliği olan çocuklara, etkili öğretim hizmetleri geliştirme ve uygulama sürecidir.
 Bir öğrenci için eğitim ortamında izlenecek bir veya daha fazla düzenlemenin planlandığı yazılı belgedir.

 Bu belgede, öğrencinin, söz konusu program,sınıf veya konu sonunda öğreneceği bilgilerdeki, becerilerdeki uyarlamalar / değişiklikler belirtilir.
 Her engelli çocuk için yazılı olarak geliştirilmiş olan ve engelli çocukların,öğretmenlerin,anne-babaların veya koruyucu ailelerin özel gereksinimlerini karşılamak için oluşturulmuş özel programlarıdır.
 BEP NE DEĞİLDİR ?

 Bireysel çalışma kâğıtları değildir.
 Yalnızca öğretmeni ilgilendiren bir çalışma programı değildir.
 Sınıfta problem olarak görülen öğrenciden kurtulma aracı değildir.
 Bireyi özel olarak etiketleyen bir karar dosyası değildir.
 Öğrencinin yalnız akademik performansıyla ilgilenen bir gelişim yada kayıt tablosu değildir.
 Öğretmene ve aileye ek yükler getiren bir ekonomi programı değildir
 Öğrenciye yapabildiklerinden daha fazla ödev-çalışmayı zorunlu hale getiren bir ev ödevi-çalışma programı değildir.
 NEDEN BEP ?
ÇAĞDAŞLIK
 BEP’ İ GEREKLİ KILAN NEDENLER

 Engel türü ve derecesi ne olursa olsun tüm bireyler öğrenebilir.
 Çocuklarda, dil, problem çözme, zihinsel süreçler, davranışsal özellikler ve öğrenme özellikleri birbirinden farklılık gösterebilir.
 Aynı ortamda yaşayan çocuklar bile farklıdır. Örneğin, aynı yaş grubunda olup aynı sınıfta eğitim gören çocukların bedensel gelişimleri ve davranışsal özellikleri farklılıklar gösterebilir.
 Ayrıca, belirtilen bu özellikler her kişide aynı şekilde gelişmez ve bu gelişme de diğer kişilerden farklılık gösterir.
 Bireylerin zayıf ve güçlü yönleri kendi içinde farklı ilerler.
 BEP’ İ GEREKLİ KILAN NEDENLER

 Ayrıca, çocukların kendi içindeki özellikleri ve davranışları da farklıdır. Örneğin, bir kişi spor etkinliklerinde çok başarılı; ancak sanatsal faaliyetlerde başarısız olabilir. BEP farklılıkları göze alarak bireyi geliştirmeyi hedefler.
 Programın daha etkili olmasını sağlayabilmek için öğrencilerin aileleri ya da velileriyle erken, sürekli ve anlamlı ilişkiye girilmelidir.
 Öğrencide meydan gelen değişikliklerin genellenebilirliği ve farklı ortamlarda gerçekleştirilmesi önemli olduğundan bu ortamlarda gerekli düzenlemelerin yapılması önemlidir.
 Öğrenciye evde ya da toplumda kendisinden beklenen davranışlar olarak nitelendirilen günlük yaşamında gerekli olan beceriler öğretilmelidir.

 KİMLERİN BEP’E İHTİYACI VARDIR?

 Akranlarına sağlanan eğitim olanaklarından engeli yada yetersizliği nedeniyle yeterli düzeyde yararlanamayan bireylerin,
 Engeli ya da yetersizliği, eğitimsel performansını olumsuz olarak etkileyen bireylerin,
 Gereksinimlerinin karşılanması için özel düzenlenmiş destek eğitime gereksinim duyulan bireylerin,
 Bireyselleştirilmiş eğitim programına ihtiyacı var demektir.
 BEP’İN YARARLARI

 Bireye uygun eğitim hizmetlerinin sunulması,
 Bireye uygun ve gerçekçi amaçların belirlenmesi,
 Bu amaçlarının karşılanıp karşılanmadığını ortaya koymak olarak sıralanabilir.
 Ayrıca, BEP’ in yararları, ebeveyn, çocuk, öğretmen ve toplum açısından da sıralanabilir.

1.Öğrenci açısından; öğrencinin engelinden kaynaklanan farklı gereksinimlerin neler olduğu belirlenir ve sağlanacak özel eğitim hizmetleriyle öğrencinin bilgi ve beceri eksiklerinin nasıl giderileceği açığa kavuşturulur.

 BEP sürecinde öğrenmeyi daha anlamlı hale getirecek teknikleri öğrenmiş öğretmenlerin katılımı sağlanarak, çocuğun eğitiminde becerilerin geliştirilmesi ve öğretimde farklı düzenlemelerin yapılması sağlanır.

 BEP bireyi bağımsız bir yaşama hazırlar.

2.Anne-baba açısından; ebeveynle okul personeli arasında iletişim aracı görevi görür ve çocuğun gereksinimleri, nelerin sağlanabileceği ve karşılaşılacak sonuçların neler olabileceği konusunda her iki tarafta da eşit söz hakkı sağlar.

 Ebeveynlerle okul arasındaki görüş farklılıklarının çözümlenmesi konusunda önemli yarar sağlamaktadır.

3.Öğretmen açısından; öğretmenin çocuğun hedeflenen amaçlar doğrultusunda ilerlemesini belirlemede uygulama ve değerlendirme aracı olarak işlev görmesine olanak sağlar.

 Sınıf ortamı, sınıf dışından danışmanlarla ve diğer disiplinlerden gelen kişilerle paylaşılarak sınıf öğretmenin alternatifler geliştirmesini sağlar.

 Öğretmen için bir plan ve kılavuz görevi görür.

4.Toplum açısından; gelişmiş toplumlarda engelli çocuklara normal çocuklara verilen hakların verilmesi sağlanmıştır.

 Ayrıca, engelli çocukların karşı karşıya bulundukları problemlerin çok yönlü bir yapıya sahip oldukları ve engelli çocukların eğitim gereksinimleriyle bu gereksinimlerin karşılanma düzeyleri arasında uçurum olduğu fark edilmiştir.

 BEP bireyi topluma uyumlu ve yararlı hale getirmeyi amaçlaması bakımından da yararlıdır.
 BEP’İN İŞLEVİ

 BEP toplantıları, aile ve okul personeli arasındaki iletişim aracıdır.
 Öğrencinin gereksinimleri, nelerin sağlanabileceği ve karşılaşılabilecek durumların neler olabileceği konusunda her iki tarafa da eşit söz hakkı sağlar.
 BEP, öğrencinin gereksinimi olan özel eğitim hizmetleri ile ilişkili destek hizmetlerin öğrenciye sunulacağına dair yazılı bir taahhüttür.
 BEP, ailenin, okulun ve ilişkili tüm birimlerin çalışmalarını ve bunların öğrenciye katkılarını izleme-değerlendirme aracıdır.
 BEP NASIL HAZIRLANIR?


BEP Süreci 7 Temel Aşamadan Oluşur:

1. Bireyselleştirilmiş eğitim programını hazırlayacak ekibin oluşturulması,
2. Çocuğun eğitsel performans düzeyinin belirlenmesi
3. Uygun eğitim ortamları ve bu ortamlarda sunulacak destek hizmetlerin belirlenmesi
4. Bireyselleştirilmiş öğretim programının hazırlanması
5. Uzun ve kısa dönemli amaçların belirlenmesi
6. Uygun öğretim materyalleri ve öğretim yöntemlerinin belirlenmesi
7. BEP’in uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi için sorumluların belirlenerek zaman çizelgesinin hazırlanması ve değerlendirme biçimine karar verilmesi.
 ÖZEL EĞİTİMDE TANILAMA
Farkına Varma (Öğretmenin bilgi toplaması, ilk değerlendirmeyi yapması)

 ÖZEL EĞİTİM GEREKTİREN BİREYİN BELİRLENMESİ
ERKEN TANI;
 Bireyin ve engelinin bir an önce kabul edilmesini olanaklı kılacağı,
 Tıbbi tedavi ve rehabilitasyon çalışmalarının bireye ulaşmasını sağlayabileceği,
 Eğitim hizmetlerinin bireye zamanında ve işlevsel olarak ulaşmasını sağlayacağı için önemlidir.

FARKINA VARMA SÜRECİ

 Birey ağır derecede sorun yaşıyorsa çabuk fark edilebilir..
 Birey hafif derecede sorun yaşıyorsa, düzenli hekim kontrolünde olsa bile yaşadığı bazı sorunlar fark edilmeyebilir. Bireyin eğitim ve öğretim süreci ile doğru orantılı olan olgunlaşma evresinde açığa çıkabilir, bu durumda sorunlar tarama ölçekleri ve testleri ile fark edilebilir.Bu durumda sorunlar tarama ölçekleri ya da öğretmen gözlemleri ile fark edilebilir.

A -ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMİNDE 0-36 AY FARKINA VARMA

 Çocuğun bireysel farklılıkları aile veya çevresi tarafından fark edilmesinden sonra tıbbi açıdan incelenmek ve bu farklılığın nedeni, var olan durumu, ileride ortaya çıkabilecek sorunlar açısından değerlendirilmek üzere tıbbi tanılanması yapılmalıdır.Tıbbi tanılanma doğrultusunda , tıbbi tedavi ve rehabilitasyon ile birlikte destek eğitim hizmetleri planlanmalıdır.

B-OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE 36-72 AY DÖNEMİNDE FARKINA VARMA
1. Tıbbi tanısı konmuş ve okul öncesi eğitime devam etmiyor ise;

Bireysel farklılıkları aile ve çevresi tarafından fark edilen birey, tıbbi açıdan incelenmek ve bu farklılığın nedeni, var olan durumu, ileride çıkabilecek sorunlar açısından tıbbi tanılanması yapılmalıdır. Tıbbi tanılama sürecine giren bireyle ilgilenen hekim ve diğer personel özel eğitim gerektirdiği düşünülen bireyin ailesini bilgilendirip yönlendirmeli ve ailenin bu bilgileri ve önerileri ne kadar kullanabildiği izlenmeli ve değerlendirilmeli, iyileşme yönünde yapabileceklerini en üst düzeye çıkması sağlanmalıdır.

2. Tıbbi tanısı konmamış ve çocuk okul öncesi eğitime devam ediyor ise;

Bu durumda çocuğun öğretmeni tarafından özel eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi, kayda alınması, çocukla ilgili temel bilgiler toplanması, gereksinimlerinin normal sınıfta karşılanması için çalışmalar yapılmalı ve kaydettiği gelişmelerin izlenmesi ve incelenmesini gerektirir.Tıbbi tanılanmasının yapılması için gerekli yönlendirmenin yapılmasının sağlanması gerekmektedir.
 C-ZORUNLU EĞİTİM DÖNEMİNDE FARKINA VARMA

Tanılama süreci ;okulda görev yapan bir öğretmen, çocuğun ana-babası ya da diğer bir uzmanın eldeki kanıtlara dayanarak çocuğun özel eğitim gereksinimleri olduğu yönünde belirtiler gösterdiğine ilişkin kaygılarını dile getirmesidir.

Bu dönemde öğrenci ile ilgili temel bilgilerin toplanması , bireyin özel eğitim gereksinimlerin belirlenmesi ve kayda alınması ve kaydettiği ilerlemelerin incelenmenin yapılabilmesi için sınıf öğretmeni, rehber öğretmen-psikolojik danışman, okul müdürü , öğrenci, anne ve baba işbirliği içinde çalışması gerekmektedir.
 GÖNDERME ÖNCESİ ve GÖNDERME SÜRECİ :
0-36 AY DÖNEMİNDE:

Çocuğun, tıbbi tanılaması ve tıbbi tedavi-rehabilitasyonu yanında, özel eğitime gereksinimi olduğu belirlenmişse; ana-babası ve/veya hekim-sağlık kuruluşu tarafından eldeki bulgularla birlikte, özel eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi (eğitsel tanılama) amacı ile “eğitsel tanılama-izleme-değerlendirme” ekibine gönderilir.
 OKUL ÖNCESİ VEYA ZORUNLU EĞİTİM ÇAĞINDA:

GÖNDERME ÖNCESİ SÜREÇ:

Bu; süreç yetersizlikten etkilendiği düşünülen öğrenciyi ayrıntılı değerlendirmeye göndermen önce eğitim gördüğü sınıftaki akademik ve sosyal ortama dahil etmek için alınacak önlemlere, uyarlamalarla eğitim-öğretim düzenlemelerini kapsayan süreçtir.
 DEVAM
Bu süreç içersinde sınıf öğretmeni , rehber öğretmen-psikolojik danışman ve okulda bulunan varsa diğer uzmanlar öğrenciyle ilgili bilgi toplayarak, öğrencinin güçlük çektiği alanları azaltmak ve sınıf içi etkinliklere uyumunu sağlamak için bir müdahale programı hazırlarlar. Bu çerçevede şu bilgiler toplanır:

a) Öğrencinin zayıf ve güçlü olduğu alanları Belirlenmesi: Sınıf Öğretmeni öğrencinin sınıfa uyumunu sağlanması ve etkili bir müdahale programı sağlamak amacıyla öğrencinin akademik ve davranışsal boyutlarda güçlü ve ayrıntılı olarak gözlemleyerek öğrencinin güçlü ve zayıf olduğu alanları belirler.

b) Öğrencinin Ailesi Hakkında Bilgi :Sınıf öğretmen ve rehber öğretmen -psikolojik danışman öğretmen- öğrencinin sınıf içersinde yaşadığı güçlüklerin ev ortamında da yaşayıp yaşamadığını , eğer yaşanıyorsa ailenin çözüme ilişkin neler yaptığı çocuğun eğitiminin evde ne kadar desteklendiğini ilişkin bilgi toplar.

c) Öğrencinin Sağlık Problemleri:Sınıf ve rehber öğretmen-psikolojik danışman çocuğun doğumundan başlayarak geçirdiği hastalıklar, travmalar ve bunlara yönelik alınan önlemler, süreğen hastalığının olup olmadığı , ilaç kullanıyorsa ilacı hangi saatlerde aldığı ve ilacın yan etkileri gibi konularda bilgi toplar.

Öğrencinin özel gereksinimlerinin değerlendirilmesi ve karşılanması:

Öğrencinin sınıf, rehber öğretmeni, velisi ve okul yönetimi sahip olduğu özel gereksinimlerinin en iyi şekilde nasıl ele alınabileceğini değerlendirir.Değerlendirme yapılırken :

 Öğrenci ile ilgilenen kişilerin birbirine göre farklılık gösteren algıları,
 Ele alınması gereken eğitsel kaygıların ona yönelik olabileceği ,
 Çocuğun yaşadığı öğrenme güçlüğünün daha geniş boyutlu olarak bakılmasının gerekebileceği göz önünde tutulmalıdır

 DEVAM
Bu aşamada eldeki bilgilere dayanarak uygulama aşamasında öğrencinin ihtiyaçlarına yönelik aşağıdaki uygulamalarından biri seçilecektir.

a) Çocuğun şimdiki eğitim düzenlemelerine devam etmesine ve hiçbir yardıma gereksinimi olmadığına ,
b) Uygulanmakta olan programın farklılaştırılması yoluyla çocuğa özel yardım verilmesine(Öğretmene, anne-babaya, öğrenciye)
c) Kaydettiği ilerlemelerin izlenmesine ve incelenmesine,

Yapılan değerlendirme sonucunda, öğrencinin gereksinimleri karşılanmışsa uygulanan eğitim programına devam edilir.

 DEVAM
Sağlanan her tür destek hizmetine karşın bireyin verilen eğitim hizmetlerinden yararlanamaması durumunda, yapılan tüm çalışmalar ve verilen destek hizmetleri raporlaştırılarak, varsa tıbbi tanı ile birlikte özel eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi (eğitsel tanılama) amacıyla birey, “eğitsel tanılama-izleme-değerlendirme ekibi”ne gönderilir.
 GÖNDERME SÜRECİ
Okulun Hazırlayacağı Gönderme Raporunda Bulunması gereken Bilgiler

Gerekli olan Bilgiler:

 Öğrenci kimlik bilgileri
 Daha önceki yıllarda devam ettiği okuldakiler de dahil olmak üzere, çocuğun sınıf kayıtları
 Müfredat programına göre geldiği yer,
 Standardize test sonuçları ya da profilleri (varsa),
 Başarı kayıtları,
 DEVAM
 Okul ortamında yapılan gözlemlerin raporları,
 Eğitim ortamındaki Davranışlarına ilişkin gözlem raporları.
 Eğitim ortamında yürütülen çalışmaların farklılaştırılmasına ilişkin yapılan değerlendirme raporu
 Tıbbi değerlendirme raporları
 Öğrenci aile dışı kurumdan geliyorsa, kurumdan gelen bilgiler
 Akademik, dil ve konuşma , motor vb. becerilerine ilişkin bilgiler
 DEVAM
Ana-babanın:

 Çocuğun sağlığı ve gelişimine ilişkin görüşleri,
 Çocuğun performansına, okulda ve evde kaydettiği ilerlemelere ve davranışlarına ilişkin algıları,
 Çocuğun yaşamakta olduğu güçlüğe etki eden herhangi bir etmen olup olmadığı,
 Güçlüğün giderilmesine ilişkin okulun ne yapabileceği konusundaki beklentileri.

Öğrencinin :

 Yaşamakta olduğu güçlüklere ilişkin görüşleri ve bu güçlüklerin ne şekilde ele alınabileceğine ilişkin değerlendirme
 TANILAMA
Tanılama; özel eğitim gerektiren bireylerin yeterli ve yetersiz yönleri ile bireysel özelliklerini, ilgilerini belirlemek amacıyla tıbbî, psiko-sosyal, eğitim alanlarında yapılan değerlendirme sürecidir

 Belirleme ve tanılama süreci özel eğitim gerektiren bireylerin eğitsel ve sosyal hayatlarının şekillendirilmesinde en belirleyici süreçtir.

 Doğru yapılmayan tanılama bireylerin yanlış yönlendirilmesine neden olabilmekte ve sağlıklı hizmetin götürülmesine engel olabilmektedir.

Tanılama ilkeleri şunlardır:

a)Erkenlik ilkesi; tanılama mümkün olduğunca erken yaşta yapılır.
b)Bütünlük ilkesi; tanılama çok yönlü, bireyin tüm gelişim öyküsü değerlendirilerek yapılır.
c)Çeşitlilik ilkesi; tanılama sürecinde uygulanan tekniklerde, yöntemlerde, disiplinlerde çeşitlilik esastır.
d)Süreklilik ilkesi; tanılama süreci farklı disiplin alanlarındaki uzmanlarca sürekli değerlendirilir.
e)Yeterlilik ilkesi; tanılamada bireyin yeterli-yetersiz olduğu yönler birlikte değerlendirilir.
f)İş birliği ilkesi; tanılama sürecinde aile, okul ve uzmanlar iş birliği içinde çalışır.
g)İsteklilik ilkesi; tanılama sürecinin her aşamasında ailenin ve gerektiğinde bireyin görüşü alınarak katılımı sağlanır.
h)Gizlilik ilkesi; tanılama sürecinin her aşamasında birey ile ailenin görüş ve onayları alınmadan hiçbir açıklama yapılmaz. Elde edilen bilgi ve değerlendirme sonuçları eğitim ve yönlendirme amaçlı kullanılır

Özel eğitim gerektiren bireylerin tanılanması ve eğitim hizmetlerinin belirlenmesinde 2 tür modelden yararlanılmaktadır.
Bunlar:

 1. Tıbbi Tanılama

 Tıbbi verilerin ve psikometrik ölçümlerin esas alındığı tanılama modelidir.

 Bu tanılama modelinde, yetersizliğin olup olmadığı belirlenmekte, yetersizliğe neden olan zedelenmenin yeri, derecesi, zedelenmeye yol açan etmenler, süreğen olup olmadığı ya da ilerleyip ilerlemediği gibi özellikler tespit edilmektedir.

 Tıbbi tanılamada bireyde var olan zedelenmenin nasıl bir gelişim göstereceği, nasıl giderilebileceği üzerinde yoğunlaşılmakta ve genellikle bu verilere dayanılarak yetersizlikten etkilenme derecesini en aza indiren tıbbi önlemler üzerinde durulmaktadır
 DEVAM
 Psikolojik testlerle de bireyin dil, bilişsel, duygusal, sosyal ve motor becerileri standart koşullar altında değerlendirilmektedir.

 Tıbbi tanılama ve psikolojik testlerden elde edilen verilerle teşhis, sınıflandırma ve ön kestirimler yapılabilmekle beraber bu veriler ışığında özel eğitim gerektiren bireye uygun eğitim ortamları ve programları hakkında karar vermek mümkün değildir.

 Tıbbi tanılama modeli hastalık modelidir.
 2. Eğitsel Tanılama Modeli

Eğitsel tanılama yetersizlikten etkilendiği tespit edilen bireyin, gelişim ya da disiplin alanlarında yapabildiklerinin, yani yeterliliklerinin belirlenerek gereksinimlerinin ortaya çıkarılmasıdır.

– Eğitim öğretime nereden başlanacağına,
– Gelişim ve disiplin alanlarındaki performansın ortaya çıkarılmasına,
– Nasıl ve nerede eğitim ortamı oluşturulacağına,
– Hangi araçların kullanılabileceğine,
– Bireyin ne tür bir eğitim programına alınması gerektiğine,
– Bireyin eğitim gereksinimlerini en iyi şekilde karşılanabileceği ve akranlarıyla beraber olmasına en üst düzeyde olanak sağlayan( en az kısıtlayıcı ortam ) ortamların belirlenmesine,
– Alınabilecek eğitsel önemlere
– Bireyin yerleştirilebileceği kurumlar konusunda bizlere ışık tutmaktadır
 DEVAM
Bireyin eğitsel tanılaması rehberlik ve araştırma merkezinde oluşturulan eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi tarafından yapılır.

Bu tanılamada bireyin;

a)Zihinsel, fiziksel, duygusal, sosyal gelişim öyküsü,
b)Tıbbî ve psiko-sosyal değerlendirme raporu,
c)Bireysel yeterliliklerine dayalı gelişim özellikleri,
d)Eğitim hizmetlerinden yararlanma süresi,
e)Eğitim performansı dikkate alınır.
 ÖZEL EĞİTİM GEREKTİRDİĞİ DÜŞÜNÜLEN ÖĞRENCİLERE İLİŞKİN “TANI” SÜRECİ
 FARKINA
 VARMA
 BEP HAZIRLAMA AŞAMALARI

1. BEP HAZIRLAYACAK EKİBİN OLUŞTURULMASI
Özel eğitim ve kaynaştırma uygulamaları yapılan okul ve kurumlarda, özel eğitim gerektiren bireyler için, BEP’in geliştirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi amacıyla BEP geliştirme birimi oluşturulur. Bu birimlerin, yakın çevrelerinde birim kurulamayan kurumlardaki özel eğitim gerektiren bireylere de destek eğitim vermesi için hizmet alanları özel eğitim hizmetleri kurulu tarafından belirlenir.
 BEP’i BEP Geliştirme Birimi Hazırlar.

Kurum müdürü veya görevlendireceği müdür yardımcısının başkanlığında,

 Gezerek özel eğitim görevi verilen öğretmen,
 Aile,
 Özel eğitim gerektiren öğrenci,
 Rehber öğretmen-psikolojik danışman,
 Eğitim programları hazırlamakla görevli öğretmen,
 Özel eğitim gerektiren öğrencinin sınıf öğretmeni veya hazırlanan programın içeriğine uygun branş öğretmeni,
 gerektiğinde izleme tanılama ve değerlendirme
 ekibinden görevli bir kişiden oluşur.
 Bep Geliştirme Birimi Üyelerinin Görevleri Nelerdir?

Başkan,

 1.Birimi oluşturur, üyeleri belirler, toplantıları planlar.
 2.Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirilmesi, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi sürecinde, bireyin gereksinimleri doğrultusunda kurum içi düzenlemeleri yapar.
 3. Bireyselleştirilmiş eğitim programı geliştirilmesi sürecinde yapılan çalışmaları, değerlendirmeleri izler, gereksinim duyulan araç-gerecin geliştirilmesi veya sağlanması için özel eğitim hizmetleri kurulu ile eşgüdümlü çalışır.

Gezerek Özel Eğitim Görevi Verilen Öğretmen:

 Kurumun olanaklarına ve bireyin gereksinimlerine göre hazırlanan bireysel eğitim planlarını, kaynaştırma uygulamaları yapılan kurumlar ile özel eğitim kurumlarında uygular.
 1.Değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesinde görüşünü bildirir.
 2.Gerektiğinde bireye, aileye, öğretmene ve kuruma bilgi verir.


Öğretmen:

 1.Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanmasında, uygulanmasında ve değerlendirilmesinde etkin görev alır.
 2.Planlanan eğitim programlarını uygulamaya dönüştürür.
 3.Bireyin gelişimine göre yeni bireysel eğitim programı önerileri hazırlar.


Aile:

 1.Bireyselleştirilmiş eğitim programının geliştirilmesi sürecinde gereksinimleri iletir.
 2.Çocuğu ile ilgili hedeflerini ve planlarını belirtir.
 3.Eğitim programının uygulanması sırasında çalışmalara etkin bir şekilde katılır, gerektiğinde eğitim araç gereç desteği sağlar.

Özel Eğitim Gerektiren Birey:

 1.Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanışı sırasında kendi gereksinim ve isteklerini belirtir.
 2.Çalışmalara etkin biçimde katılır.
 3.Değerlendirme sonrasında çıkan eğitim önlemi ve yöneltme kararında isteğini belirtir.

Rehber Öğretmen Psikolojik Danışman:

 1.Bireyin özel eğitim gereksinimleri doğrultusunda görüşünü belirtir ve bireye rehberlik yapar.
 2.Bireyin gelişimini izler.

Eğitsel Tanılama, İzleme ve Değerlendirme Ekibi Temsilcisi:

 1.Birey için saptanan destek eğitim hizmetlerinin uygulanmasında rehberlik eder.
 2.Bireyin gelişimini okul rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisi ile işbirliği içinde izler.

Eğitim Programları Hazırlamakla Görevlendirilen Öğretmen:

 1.Bireyselleştirilmiş eğitim programlarının hazırlanmasında, uygulanmasında ve değerlendirilmesinde etkin görev alır.
 2.Değerlendirme ölçekleri geliştirir. Gereksinim duyulan araç-gerecin geliştirilmesi veya sağlanması için başkan ile eş güdümlü çalışır.
 3.Bireyin gelişimine göre yeni bireyselleştirilmiş eğitim programı önerileri hazırlar.
 4.Gerektiğinde bireye, aileye, öğretmene danışmanlık yapar

 BEP birimi toplantıları
NEDİR ? NE DEĞİLDİR?

Var Olan Performans Düzeyi: Ayrıntılı değerlendirme sonuçlarına dayalı olarak hazırlanan, öğrencinin yapabildikleri ve yapamadıklarının betimlenmesidir. İlerlemelerin görülebilmesi için performans düzeyinin betimlenmesi son derece önemlidir, çünkü bu betimlemeler değerlendirme sonuçlarının açık ve anlaşılır hale gelmesini sağlar.

Ayrıca, öğrencinin belirli gereksinimlerini tanımlamayı ve öncelik sırasına dizmeyi sağlar. Öğrencinin güçlü ve zayıf yanlarını, ilgi ve ihtiyaçlarını tanımlar.

Performans düzeyi ifadelerinde hangi bilgiler yer alır?

– Öğrencinin yapabildiklerini ve yapamadıklarını belirten bilgiler,
– Öğrencinin özrünün eğitsel performansına etkisi
– Öğrencinin belirli bir müfredat programına katılım düzeyini gösteren ifadeler,
– Öğrenci ile ilgili güncel bilgiler,
 DEVAM
 Belirli bir alandaki öğrenci performansını akran grubuna göre karşılaştıran bilgiler; Bazı durumlarda, performans düzeyi ifadesinde öğrencinin standart testlerden aldıkları sonuçlar yer almaktadır.

 Bu şekilde öğrencinin akranlarına göre yapabildikleri ve yapamadıklarını açıklamada kolaylık sağlar.
 Öğrencinin yapabildiği ve yapamadığı becerilere ilişkin bilgiler;

Bu bilgi aileye ve öğretmenlere belirli beceri alanlarında öğrencinin var olan durumuna ilişkin bilgi vermektedir.

Ayrıca çocuğun gösterdiği gelişimin nasıl ölçüleceği ve ailenin bu konuda nasıl bilgilendirileceği ifade edilmelidir.

Öğrencinin matematik testinden birinci sınıf öğrencilerin düzeyinde puan aldığını söylemek yerine, birer birer ona kadar sayamamaktadır gibi bir ifadeyi kullanmak, öğrencinin matematik becerilerinde var olan performans düzeyine ilişkin fikir verebilir.
 DEVAM
Örnek: Ayşe boncuk gibi küçük objeleri tutabilir ve ipe dizebilir.
Merdivenleri çift ayakla çıkabilir ve inebilir.
Her büyüklükteki topa her iki ayağını da kullanarak vurabilir.
Verilen tek kelimelik yönergeleri takip ederek söylenen bedensel hareketleri yapabilir.
 Belirli bir eğitim grubuna katılım düzeyini gösteren ifadeler;
Bazı durumlarda öğrencinin okul programında yer alan derslerdeki düzeyini belirlemek gerekli olabilir.
Burada öğrencinin eğitim programında yer alan konulardaki düzeyi belirlenebilmektedir. Sadece test sonuçları değil gözlem sonuçlarından da yararlanılır.
Ayşe 10 cm çapındaki topu, iki metre uzağa, iki elini kullanarak atabilir, suyun yüzünde durabilir, kollarını ve ayaklarını kullanarak beş metre yüzebilir.
 DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ

Öğrencilerin sınıfta izledikleri eğitim programlarına ilişkin performans düzeylerini belirleyebilmek için daha duyarlı değerlendirme tekniklerine gereksinim vardır.

Genellikle ülkemizde, yetersizliği olan öğrencilerin eğitim ortamına yerleştirilmelerinde,
Formal testlerin(zeka testleri gibi)sonuçlarından, İnformal değerlendirme teknikleri(öğretmen yapımı testler-kontrol listeleri)sonuçlarından, işitme raporu sonuçlarından görme raporu sonuçlarından v.b. yararlanılır
 DEVAM
Eğitsel performansı belirleme çalışmalarında mutlak testler ve gözlemlerden yararlanılır. Bireylerin birbirleriyle karşılaştırılmasından çok, gelişim ya da disiplin alanlarında kendi içinde güçlü ve zayıf yanlarının ortaya çıkarılmasında, mutlak test ve gözlemlerden yararlanmak daha işlevseldir.

– Formal testlerde;

öğrencinin durumu akranlarının durumuna göre betimlendiğinden,öğrenciye ait toplumsal normların gerektirdiği davranışlardan hangilerini yaptığını belirlemek mümkün değildir.Daha çok toplumsal normların gerektirdiği davranışların ne kadarını yapabileceğine ilişkin kestirimde bulunulabilir.

– İnformal değerlendirme teknikleri

öğrencinin gelişimini ölçen standart olmayan ölçme yöntemleridir. Genellikle norma dayalı olmayan yada standartlaştırılmamış araçlardır.

Sadece ölçüt bağımlı araçların, öğretmen yapımı kontrol listelerinin sonuçlarından yararlanıldığında, yetersizliğin olup olmadığına doğru karar verme şansımız azalır.

FORMAL TESTLER ile yapılan testlerde, çocuğun akranlarından farklılığı belirlenir.

İNFORMAL DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ ile öğrencinin göstermesi gereken davranışları ne kadar gösterdiğini belirleyebiliriz. (Akranları ile karşılaştırma yapamayız.)

FORMAL TESTLER sonuçları ile çocuğun özel eğitime uygun olup olmadığına kesin olarak karar verebiliriz.

İNFORMAL DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ verdiği bilgiler ile eğitim programı ve öğretim planlarıyla ilgili uygun kararlar alabiliriz.
 DEĞERLENDİRMEDE KULLANILAN KAYNAK VE YÖNTEMLER

 Sevk etme (gönderme) formu
 Okul kayıtları (karne, ruhsal dosya….v.s)
 Standart testler (zeka, başarı, kişilik….v.s)
 Gelişimsel ölçekler
 Kaba Değerlendirme Formları
 Kontrol Listeleri
 Ölçüt bağımlı testler
 Gözlem
 Görüşmeler
 Çalışma örnekleri
 Danışma
 DEVAM
 Aile görüşmeleri
 Ölçüt bağımlı değerlendirme sonuçları
 Doktor raporları
 Sınıf/ev/çevre gözlemleri
 Hazırladığı ödevler
 Öğretmen raporları ve görüşmeleri
 Standart test sonuçları
 Okul personelinin veya ailenin yaptığı gözlemler
 Öğrencinin kendisinden alınan bilgiler


AKADEMİK PERFORMANS

 Ölçüt bağımlı testler
 Kaba Değerlendirme Formu
 Kontrol Listeleri
 Norm bağımlı testler
 Öğretmen raporu
 Olay kaydı
 Sınıf içi çalışma örnekleri
 Anne –baba görüşmeleri
 Öğretmen Görüşmeleri
 Gözlem

SOSYAL - DUYGUSAL DURUM

 Anne –baba görüşmeleri
 Öğretmen görüşmeleri
 Gözlem
 Öğrencilerle görüşme

MOTOR BECERİLERİ

 Standart testler
 Ölçüt bağımlı testler
 Kontrol listeleri
 Gözlem
 Olay kaydı

İLETİŞİM DURUMU

 Standartlaştırılmış alıcı/ifade edici dil testi
 Yapılandırılmamış karşılıklı konuşma
 İşaret/sözel becerilerin gözlemi
 İşitsel süreç(gelişimsel-tıbbi geçmiş)
 Odyometrik değerlendirme

İŞİTME

 Odyolojik inceleme
 Öğretmen görüşmesi
 Aile görüşmesi

GÖRME

 Optometrik inceleme
 Snellen tarama testi
 Klinik gözlem
 Öğretmen görüşmesi
 Aile görüşmesi

FİZİKSEL

 Fiziksel muayene
 Tıbbi geçmiş
 PERFORMANS RAPORU YAZIMI

 Elde edilen bütün bilgilerden sonra, çocuğun düzeyini özetlemek gerekir. Bu özet,çocuğun yapabildiklerine ilişkin eğitsel bildirimleri oluşturur.

 Öğrenciye ilişkin güncel bilgileri içermelidir.

 Çocuğun yaptıkları açık ve belirgin bir şekilde, hangi sıklıkta ve ne kadar doğru yaptığı belirtilmelidir.

 Öğrencinin yaptıkları özetlenirken; kazanmış olduğu davranışlar ve kazanması gereken davranışlar,gereksinimler, yazılmalıdır.
 DEVAM
 Öğrencinin zayıf olduğu alanlar belirtildiği gibi güçlü olduğu alanlarda belirtilmelidir

 Çocuğu ve yaptıklarını betimlemek için hiçbir zaman etiketler kullanılmamalıdır.

 Örneğin “hiperaktif”, “hafif öğrenme güçlüğü”, “pasif saldırgan”, “kişilik bozukluğu”, “zihin engelli”, “az gören”…

 Bunlar standartlaştırılmış testlerin sonuçlarıdır.

 Bu ifadeler dosyada yer alabilir ama eğitsel performansın özetlendiği bölümde olmamalıdır Çocuğun yetersizliğinden hangi eğitim alanlarının etkilendiği açıkça belirtilmelidir



1. Performans Düzeyi Örneği:

Öğrencinin şu anki performans düzeyi :

H. Yusuf, 12 yaşında bir erkek öğrencidir. Yusuf konuşamamakta iletişim ihtiyaçlarını jest ve mimiklerle karşılamaktadır. Kişisel bakım ve temizlik becerilerine, giyinme-soyunma becerilerine sahiptir. Tuvalet ihtiyaçlarını bağımsız olarak giderebilmektedir. Kendini, yakın çevresini tanıtabilmektedir. Hava sıcaklığına uygungiyinebilmektedir. Havada-karada olan doğa olaylarını ayıt edebilmektedir. Yusuf renk, şekil, zıtlık, yer, yön ve konum bildiren kavramları ayırt edebilmektedir.
 DEVAM
Rakamları ayırt edebilmekte ve tek basamaklı bir sayı ile tek basamaklı bir sayıyı doğru olarak toplayabilmektedir. Sesin kaynağını bulabilmektedir. Nefes kontrolü çalışmaları yapma, dinleme-izleme becerilerine sahiptir. Yazı araç-gereçlerini kullanabilmektedir. Çizgi çalışmaları yapma, sözcük yazma becerilerine sahiptir. Kendinin ve yakın çevresindeki kişilerin adlarını yazabilmektedir. Renkleri ayırt etmektedir. Boyama yapma,kağıt katlama, malzeme yapıştırma ve kağıt kesme becerilerine sahiptir. Vücudunun bölümlerini hareket ettirebilmektedir. Yerinde dönüşler yapma, top yuvarlama, spor araç-gereçlerini kullanma becerilerine sahiptir. Taşıtları-taşıtları kullananları ayırt edebilir. Yayayı-yolcuyu gösterebilmektedir.

 DEVAM
Bu ölçümleme-özetleme bilgileri,
U.D.A. ve K.D.A. geliştirmek için gereklidir.

Bu,öğretim tekniklerini iyileştirmeye,
öğrencinin amaçlar doğrultusunda ilerlemesine yardım eder.

Ancak,BEP hazırlanması ve ölçümleme sonlandırılmamalıdır.Öğretmen çocukla ilgili veri toplamayı sürdürür.
 3. DESTEK HİZMETLER VE EĞİTİM ORTAMLARININ BELİRLENMESİ

BEP hazırlanırken öğrenci için destek hizmetler belirlenir. Burada öğrencinin öncelikli ihtiyaçları dikkate alınmalıdır. Gereken destek hizmetler belirlendikten sonra bunlardan nasıl ve ne şekilde yararlanılacağı da belirlenmelidir. Ülkemizde bu konuda hem tüzel hem de özel kurum ve kuruluşlar hizmet vermektedir.
 ÖZEL EĞİTİMLE İLGİLİ HİZMETLER

 Odyoloji
 Danışma Hizmetleri
 Erken Tanımlama
 Tıbbi Hizmetler
 Uğraşı Terapisi
 Anne-Baba Danışma Ve Eğitimi
 Fiziksel Terapi
 Psikolojik Hizmetler
 Boş Zaman Etkinlikleri
 Okul Sağlık Hizmetleri
 Sosyal Çalışma Hizmetleri
 Konuşma Patolojisi
 Ulaşım
 Evde eğitim

Özel eğitime benzer olarak, ilgili hizmetlerin BEP’ ında açıklanması devlet kurumunun hizmetleri sağlama teminatıdır. BEP’ ında bütün ilgili hizmetler hizmet okul sisteminde verilsin verilmesin listelenmelidir.

 Okulda Verilen Hizmetler
 Doğrudan Hizmet
 Dolaylı Hizmet
 Danışma
 Okul Sistemleri Arasındaki Kooperatif Kararlar
 Kurumlar Arası Hizmet Anlaşmaları
 Özel Hizmet Verenlerle Sözleşme
 Masrafları Ödeme Sorumluluğu
 İlgili Hizmetlerin Koordinasyonu
 4. AMAÇLAR

1.Uzun Dönemli Amaçlar
2.Kısa Dönemli Amaçlar
3. Bireyselleştirilmiş Öğretim Programı (BöP)

Bireyin zayıf ve güçlü yönleri belirlendikten sonra bir plan yapmak çok önemlidir. Bu planlamada uzun ve kısa dönemli amaçların da belirlenmesi gerekir
 AMAÇLARIN ÖZELLİKLERİ

Amaçlar Varolan Performans Düzeyine Uygun Olmalıdır
Bir çocuğa, önkoşul niteliğindeki davranışları kazandırmadan, bir başka davranışın öğretilmesi mümkün değildir.

Amaçların İşlevselliği
Amaçların işlevsel olması demek;
öğrencinin kazanacağı davranışları kısa sürede kullanacağı yada ileri düzeydeki becerileri öğrenmesini kolaylaştıracağı anlamındadır.
Öğretilecek davranışların en işlevsel yani en gerekli beceriler olması gerekir.
İşlevsellik öğretilen becerilerin farklı alan ve koşullara uyarlanabilmesi anlamına da gelir. (Genelleştirme.)
 DEVAM
Amaçların Gerçekliği Ve Uygulanabilirliği
Amaçlara ulaşmak, yeterliğin ilk belirtisi olarak görüleceğinden gerçekçi olmak önemlidir.

Amaçlar Öğrenci Yararına Olmalıdır
Öğrencinin yararı gözetilerek değil de, öğretmenin ya da okulun yararı-rahatı düşünülerek amaç belirlenmemelidir.

Örneğin 5 yaş grubu anaokulu öğrencileri için 2 saat yerlerinden kalkmamaları öğretmenleri memnun eder. Ama bu 5 yaş grubu için gerçekdışı bir beklentidir. Öğretmenin yararını gözetir.
 DEVAM
Amaçlar Sadece Edinimle Sınırlı Olmamalıdır

Yetersizliği olan çocuklarda amaçların büyük bir çoğunluğu,
belirli bir kavram ve beceri edinilmesine yönelik olmamalıdır.
Yani, bir şeyin nasıl yapıldığı ve ne olduğunun öğretilmesi amaçlanmamalıdır

 DEVAM
Amaçlar Öğrencinin Katılımıyla Belirlenmeli

Öğrenciler, hem amaçların içeriğini, em de yapmaları beklenen davranışların düzeylerini belirleme sürecine katıldığında;

a-) Göstermeleri gereken davranışların farkına varır ve motive olurlar.
b-) Daha uygun amaçlar belirlenir.
c-) Amaçları gerçekleştirmek için daha çok çabalayacaklardır.(amaçlarla yönetim)Bu da öğrenmeyi ve başarıyı artırır.
 DEVAM
Nasıl Yaptığı Yerine, Davranış Üzerinde Odaklanılmalı

Aynı amacın gerektirdiği davranışları yapmanın çeşitli yollarının olduğu,amaçları oluştururken göz önünde bulundurulmalıdır.
Öğrencinin davranışı nasıl yaptığı,davranışı yapıp yapmaması kadar önemli değildir.
Amacın gerektirdiği davranış kabul görmeyen biçimde yapılıyorsa,nasıl yaptığı üzerinde durmaya gerek yoktur
 UZUN DÖNEMLİ AMAÇLAR (U.D.A.)

BEP’ in uygulama süresi sonucunda bireyde kazanması beklenen amaçlara U.D.A denir.

U.D.A. BELİRLEME KURALLARI

A-) U.D.A. değerlendirme verilerine dayalı olmalıdır.

Değerlendirmenin amacı; bireyin gereksinimlerinin belirlenmesidir. Bunun için öncelikle bireyin performans düzeyi belirlenmelidir

Örneğin: “Eğer Tuba’nın sözel iletişimi gecikmiş ise o zaman amaç sözel iletişim becerilerinin artırılması yönünde olmalıdır.”
BU süreçte önemli olan 3 faktör vardır.

1-Değerlendirme verilerinin ne anlama geldiği
2-Belirlenmiş gereksinimlerin hangilerinin öncelikle karşılanacağı
3-Normal gelişim süreçleri hakkında yeterli bilgiye sahip olmak
 DEVAM
B-) U.D.A. ifadeleri bireyin geçmişteki düzeyi ile o anki performans düzeyini yansıtabilmelidir.

Bireyin geçmiş düzeyinin belirlenmesi, onun bazı kavram ve/veya becerileri daha önceki öğrenme deneyimlerinde ne oranda kazandığını ortaya koyar.
Bu tür bilgilerle, bireyden, belirlenmiş sürede ne beklenebileceği olarak tespit edilir.
Geçmiş başarı düzeyi dikkate alınmadığında, birey için, uygun olmayan amaçlar belirlenebilir. Örneğin; daha öncesinde hiçbir zaman “ince motor becerisi” sergileyememiş birey için “kaşıkla beslenir” gibi bir amaç ifadesi…
Bireyin o anki performans düzeyi, öğretime hangi noktadan başlanacağı kararını belirler.

Örneğin; Mahmut 10’ kadar ileriye doğru tek tek sayabilmektedir. Bu düzeye bakarak U.D.A yı Mahmut ritmik sayma becerilerini kazanır şeklinde belirleyebiliriz.
 DEVAM
C-) U.D.A. öncelikli olduğu düşünülen maddeleri içermelidir.

Önceliklerin doğru tespiti önemlidir. Bununla ilgili bir yanlışta, ailenin, öğretmenin ve çocuğun motivasyonu azalır.
Önceliklerin belirlenmesinde;

-öğrencinin performans düzeyi, ailenin beklentileri, öğrenci için gerekli olan öncelikli beceriler dikkate alınmalıdır
 DEVAM
D-) U.D.A. ifadeleri bilişsel, duyuşsal-sosyal, psikomotor becerileri, dil ve konuşma becerileri ve uygun olduğu durumlarda iş ve mesleki becerilerini içermelidir.

Bilişsel alanla ilgili hedefler: zihinsel süreçlerle ilgilidir. Bilme, kavrama, uygulama, analiz ve sentez, değerlendirme gibi bölümleri içerir. Akademik beceriler de bu alana dahildir.

Psiko-motor alanla ilgili hedefler için: daha çok motor becerilerden oluşur. Uyarılma, kılavuz denetiminde yapma,beceri haline getirme,duruma uydurma,yeni bir beceri meydana getirme.Örneğin,kendi kendine tuvaletini yapma,giyinme, yemek yeme, dengeli yürüme, oyun oynayabilme gibi.
 DEVAM
Duyuşsal- Soysal alan: Alma, tepkide bulunma, değer verme, örgütleme, bir değer bütünüyle nitelenmişlik, örneğin derse karşı ilgi duyma, gönüllü olarak okula gelme, öğretmenini dikkatlice dinleme gibi. Buraya ayrıca davranışsal amaçlar da dahildir.

Dil ve Konuşma: Alıcı ve ifade edici dil becerileri gibi.

İş ve Mesleki Beceriler: ağaç işleri, ahşap boyama ve galoş yapımı gibi.

UDA’ lar öğrencinin o anki yapabildiklerinden daha üst bir durumda olmalıdır
Ayrıca yıllık amaçlara öğrencinin gelişim hızına göre tekrar gözden geçirilerek ekleme yapılabilir ya da tekrar ifadeleri değiştirilebilir
 U.D.A. ÖRNEĞİ

PERFORMANS DÜZEYİ

Yusuf matematik dersi becerilerinden şekil, zıtlık, yer, yön ve konum bildiren kavramları ayırt edebilmektedir. Rakamları ayırt edebilmekte ve tek basamaklı bir sayı ile tek basamaklı bir sayıyı doğru olarak toplayabilmektedir.

U.D.A.

1- Yusuf yıl sonunda, çıkarma işlemi yapma becerisini kazanır
 2. KISA DÖNEMLİ AMAÇLAR (K.D.A)

Kısa Dönemli Amaç: Bireyin performans düzeyi ile uzun dönemli amaçları arasında ölçülebilir, ara basamaklar olarak tanımlanabilir. Adından da anlaşılacağı üzere U.D.A’ ya göre daha kısa sürede kazanılması hedeflenen amaçlardır.




YAPMASI GEREKENLER
 DEVAM
K.D.A. çok fazla ayrıntılandırılmaz. Her bir U.D.A. için en az 3 tane olacak şekilde 5-6 K.D.A. belirlenebilir. Bu azalabilir de artabilir de. Burada mühim olan K.D.A’ ların bizi uzun dönemli amaçlara ne kadar götürdüğüdür. K.D.A. yazılırken, amaçların açık, anlaşılır, belirgin, gözlenebilir, ölçülebilir olmasına ve hangi koşulda olacağına dikkat edilmelidir.
 KDA ÖRNEKLERİ

OKUMA YAZMA

MATEMATİK
 3. BİREYSELLEŞTİRİLMİŞ ÖĞRETİM PROGRAMI (BÖP)

Bireyselleştirme: Bir grubun değil, bireyin eğitim gereksinimlerini bugün yada gelecekte onun bağımsız yaşamını kolaylaştıracak şekilde dikkate almaktır.
Öğretim: Belli bir amaca göre gereken bilgileri verme işi.Öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme,gereçleri sağlama ve kılavuzluk etme işi.
Plan: Bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen.
Öğretim programı: Bir okulu bitirmek veya bir alanda uzmanlaşmak için gereken ders ve konuları kapsayan plan,bir bütünü oluşturan ayrıntılar.
Planlama: Program geliştirme ve uygulama sürecidir
 ÖĞRETİM PLANI

BöP: BEP’ te ,öğrencinin gereken davranışları kazanması için,öğrencinin ve çalışanların yapması gerekenleri ayrıntılı,belirgin ve açıkça ifade eden plandır Günlük, haftalık veya aylık olarak geliştirilebilir.

BÖP’ te işlenen amaçlar BEP’ teki kısa dönemli amaçlarımızdır. BEP’ te yer alan uzun dönemli amaçlara ulaşmak için kısa dönemli amaçlarımızı nasıl öğreteceğimiz konusunda bize yol gösterecek planlardır.

Bir Öğretim Planında Yer Alması Gereken Unsurlar

 Öğrencinin adı
 Öğretmenin adı
 Öğretim programının adı
 Öğrencinin genel performans düzeyine ilişkin özet ifadeler
 Davranış ölçütü
 Öğrenme ortamı
 Oturum sayısı
 Materyal
 Öğretim amaçları
 Öğretim basamakları
 Öğretim yöntem ve teknikleri
 Destek hizmetler-Ek hizmetler
 Değerlendirme-veri toplama teknikleri
 ÖĞRETİM PLANI GELİŞTİRME

Öğretim planlarında K.D.A.’da belirtilen davranışların yapılması için gerekli davranış basamakları ayrıntılı olarak listelenir

K.D.A.’nın analiz edilmesiyle elde edilen basamaklandırılmış öğretim amaçları çok sayıdadır. Ve öğretmen için yol haritası işlevini görür.

1.basamakta

K.D.A.’nın öğretimsel(davranışsal)amaç olarak yazılması vardır.
Bu davranışsal amaçlar yazılırken farklı tercihler kullanılabilir:

1-zaman sınırlarını belirlemek
2-kabul edilebilecek en az doğru davranış sayısını belirlemek
3-davranış koşulunun belirlenmesi
4-davranışta belirleyici olan önemli bir öğeyi tanımlamak
 DEVAM
Davranışın koşullarının belirlenmesi

– Sözel istekler yada yönergeler
– Yazılı istekler yada yönergeler
– Materyaller
– Gereksinim duyulan yardım düzeyi
– Çevresel ortam ve uyarlamalar

2.basamak

yazılan öğretimsel(davranışsal) amaçların gerektirdiği yaşantıları hazırlamadır
Öğretim malzemelerin ve stratejilerin seçimidir.Seçilen öğretim yöntemi ve stratejileriyle,malzemelerden yararlanarak öğrencinin yaşantılarına katılması gerekenlere hazırlamadır

3.basamakta

öğrenciden beklenen davranışları,sürenin sonunda yapıp yapmadığının ve ilerlemelerin belirlenmesi için ölçü araçları hazırlama ve uygulama dır.

Örnek:

U.D.A: Yusuf yıl sonunda ilk okuma yazma becerilerini kazanır.
K.D.A: Tümce yazma çalışmaları yapar. (4/5)*
DAVRANIŞSAL AMAÇLAR:
Davranışlar
1. Tümceyi modele bakarak yazar. (4/5)
2. Söylenen tümceyi defterine yazar. (4/5)
3. Söylenen tümceyi sınıf tahtasına yazar. (4/5)

*(4/5) Her beş denemenin dördünde başarılı olma ölçütü anlamına gelmektedir.

Bireyselleştirilmiş eğitim programı ve öğretim (uygulama) uyarlamaları Öğretim uyarlamaları, çocuğun öğretiminden sorumlu öğretmen tarafından yapılır.

Bu uyarlamalar öğrencinin

1. Belirlenen K.D.A.’nın günlük plana yerleştirilmesi,
2. Günlük rutinlerin özel gereksinimli çocuğa daha fazla 3. öğretim zamanı kazandıracak şekilde planlanması,
4. Fiziksel çevrenin düzenlenmesi,
5. İletişim fırsatlarının yaratılması ve kullanılması,
6. Öğretim tekniklerinin nasıl kullanılacağının açıkça yazılması,
7. Sonuçların kaydedilmesi ve değerlendirilmesini

BEP’ te yer alan amaçların öğretime uyarlanmasında öğrencinin BEP’te belirlenen U.D.A.’yı ve K.D.A.’yı başarması için gereken strateji ve adımlar daha belirgin şekilde tanımlanır. Bu tanımlar öğretmenin günlük planlarında yerini bulur.

Gerek BEP gerekse özel gereksinimli öğrenciye uyarlanmış günlük planlarda temel bilgiler benzer ama okulun koşullarına, sınıfın koşullarına, öğrencinin gereksinimlerine göre değişiklik gösterebilmektedir
 TÜM HİZMET PLANLARI

Tüm hizmet planı, BEP’nın bireysel öğretim planlarını da kapsayacak şekilde hazırlanmasıdır. Tüm Hizmet Planının;
Birinci kısmı: Bireyselleştirilmiş Eğitim Programından,
İkinci kısmı: Bireyselleştirilmiş Öğretim Planından oluşur

Tüm Hizmet Planlarının Hazırlanması

Tüm hizmet planı; özel eğitime ihtiyacı olan öğrenci için hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programının yer verildiği bir formdur. Bu amaç için farklı şekillerde hazırlanmış formlar kullanılmaktadır.

Tüm Hizmet Planlarında Yer Alan Öğeler

Kimlik Bilgileri: BEP hazırlanan öğrenciye ve ailesine ait, yaş, cinsiyet, özür, adres ve telefon numarası gibi kısa bilgilerin bulunduğu bölümdür.

Tıbbi Bilgiler: Burada öğrencinin sağlık durumuna, ilaç kullanıp kullanmadığı, kullanıyorsa hangi ilacı ne sıklıkta ve ne şekilde kullandığı, ne gibi önlemler alınması gerektiğine dair bilgiler yer almadır.

Düzenlemeler ve Hizmetler: Bu bölümde öğrenci için söz konusu olan yerleştirme türü, eğitsel düzenlemeler ve gerekli destek hizmetler ve bu hizmetlerin başlama ve bitiş tarihleri yer alır.
 DEVAM
Performans Düzeyi: Öğrencinin tüm program alanlarına ilişkin çok kısa biçimde performans düzeyinin açıklandığı bölümdür.

İlerleme Raporu: Her program alanının ayrıntılı olarak ele alındığı bu bölümde, öğrencinin o alandaki performans düzeyi, uzun dönemli amaçlar, değerlendirme yöntemleri, kısa dönemli amaçlar, bu amaçların gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek üzere hazırlanmış ilerleme rapor tablosu ve yorumlar yer almaktadır.

 İZLEME VE DEĞERLENDİRME

İzleme ve değerlendirme süreci BEP’ in başarısı için büyük önem arz eder. BEP uygulanma aşamasında ve uygulamanın sonunda değerlendirilmelidir. Böylece ileriye dönük belirlediğimiz amaçların ne kadarına ulaşabildiğimizi belirlemiş oluruz. İyi bir izleme ve değerlendirme pek de iyi olmayan bir BEP’ i değiştirmemize ve geliştirmemize yardım eder. İyi bir BEP’ i ise iyi olmayan bir izleme değerlendirmeye aldığımızda ise program istenen sonuçları vermeyebilir.

Öğrencinin BEP’ inin uygulanmasında sorumlu kişi, önerilen eğitim ortamında sürekli olarak öğrencinin başarısını değerlendirmekle de sorumludur.

Öğrencinin gelişmesini gösteren raporlar periyodik olarak hazırlanmalıdır. Bu raporlar en az yılda bir kere doldurulmalıdır. Ancak bu süre daha kısa aralıklara da çekilebilir.
 BEP’ in İzlenmesi

İzlemek: sistematik olarak uygulayıcılardan, bilginin toplanması ve bu bilginin düzenli aralıklarla belirlenmiş olan amaçlarla karşılaştırılmasıdır.

İzlemenin iki temel amacı vardır.

– BEP’ i uygulamakla yükümlü olan uzmanlara, kullandıkları yöntemlerde gerekli değişiklikleri yapmaları için sistematik olarak veri sağlamak

– BEP’ i n uygulanmasını, planlanmış programın etkinliğini ve uygunluğunu değerlendirmede kullanılacak verileri BEP ekibine dağlamak
 BEP’ in değerlendirilmesi

BEP yukarıda da değindiğimiz gibi en az yılda bir kere sorumlu kişiler ve BEP ekibi tarafından değerlendirilmelidir. Değerlendirme için temel bilgi kaynağı, izleme yoluyla toplanan bilgilerden oluşur.

Değerlendirmenin ilk temel amacı
BEP’ in çocuk üzerindeki etkisine bakmaktır.

İkinci amaç
Ekibin etkili ve verimli işleyip işlemediğinin değerlendirilmesidir.
 İzleme ve değerlendirme süreci

İzleme ve değerlendirme süreci

BEP’ uygun bir zaman ve ölçütle değerlendirmek gerekmektedir. Zamanı belirlerken ; amaç ve hedeflerin belirlenen zamanda gerçekleşmesi, sağlanan özel eğitim programı ve ilgili hizmetlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin planlanmış olması gerekir. Çünkü her amaca farklı sürelerde ulaşılır ve bazı problemler farklı sürelerde çözüme kavuşabilir.
 DEVAM
Karar sürecinde, amaç ve hedefler için değerlendirme ölçütlerinin ne olacağına karar verilmelidir. Ölçüt çocuğun objektif olarak değerlendirilmesini sağlamalıdır. Değerlendirme ölçütü BEP ekip üyelerinin tamamlanan amaç ve hedeflerinin ne ölçüde gerçekleşip gerçekleşmediğinin bilmesini sağlamadır.

* Burada ölçüt belirlenirken yukarıda amaçlar bölümünde verdiğimiz değerlendirme ilkelerine ve yöntemlerine riayet edilmelidir.