--------------------------------------------------------------------------------
• A. Davranışı Tanımlama
• Davranışın gözlenmesi
• Davranışın kaydedilmesi
• Davranış değişikliğinin fark edilmesi,
• Aynı çocukla çalışan kişilerin iletişim kurması ve görüş birliğinde olması
bakımından önem taşımaktadır.
• Davranışsal Bir İfadede 2 özellik olmalı
• Gözlenebilir ve ölçülebilir olmalı,
• Olumlu biçimde yazılmalıdır.
• GÖZLENEBİLİR VE ÖLÇÜLEBİLİR OLMALI
• Davranış gerçekleştiğinde bireyin tam olarak ne yapıyor olacağı ifade edilmeli,
– Öğrenci selamlaşma becerisini öğrenir
– Ahmet alfabeyi bilir
– Ayşe zaman kavramını kavrar
Benzeri ifadeler uygun davranışsal ifadeler DEĞİLDİR.
Uygun Olmayan İfade
• Öğrenci selamlaşma becerisini öğrenir.
• Ahmet alfabeyi bilir.
• Ayşe zaman kavramını kavrar.
Uygun Olan İfade
• Öğrenci sınıfa girdiğinde “günaydın” der.
• Ahmet 29 harfi sıralı olarak ezbere söyler
• Ayşe, saatin kaç olduğunu, saate bakarak söyler.
Belirsiz
Akranlarıyla uygun şekilde etkileşir.
Gözlenebilir
• Grup oyunlarında sıra alır.
• Sabahleyin sınıfa girince arkadaşlarına “günaydın” der.
• Grup oyunları sırasında arkadaşları ile oyuncak alıp, verir.
Belirsiz
Akademik becerilerini geliştirir
Gözlenebilir
• Ana renkler gösterilerek ismi sorulduğunda doğru yanıt verir.
• Yuvarlak ve kare şekillerini birbiri ile eşler.
• Bir kitaptaki resimler gösterilip ismi sorulduğunda, resmi doğru olarak isimlendirir.
• Ölçülebilen ve Gözlenebilen Davranışlar
• İŞARETLEMEK
• ALTINI ÇİZMEK
• SÖZEL OLARAK TEKRARLAMAK
• YAZMAK
• BOŞLUK DOLDURMAK
• ÇİZMEK
• DÜĞMEYE BASMAK
• GÖSTERMEK
• YÜRÜMEK
• SÖZEL OLARAK SAYMAK
• GİYMEK
• NUMARALAMAK
• ADINI SÖYLEMEK
• YERLEŞTİRMEK
• YUVARLAK İÇİNE ALMAK
• SÖYLEMEK
• YÜKSEK SESLE OKUMAK
• ANLATMAK
• Gözlenemeyen ve Ölçülemeyen Davranışlar
• GELİŞTİRMEK
• TANIMAK
• FARKINA VARMAK
• DÜŞÜNMEK
• MERAK ETMEK
• UYGULAMAK
• BELİRLEMEK
• İRDELEMEK
• ÇÖZMEK
• ALGILAMAK
• YARATMAK
• ÖĞRENMEK
• BİLMEK
• ANLAMAK
• HOŞLANMAK
• Çelişkili Davranışlar
• EŞLEMEK
• AYARLAMAK
• SEÇMEK
• KULLANMAK
• ÖLÇMEK
• ARAŞTIRMAK
• GÖRMEK
• ÇIKARTMAK (sonucu)
• BİLMEK
• ORTALAMAK
• DÖNÜŞTÜRMEK
• BULMAK
• DEĞİŞTİRMEK
• LİSTELEMEK
• ÖZETLEMEK
• OLUMLU BİÇİMDE YAZILMALI
• Bireyin ne yapmaması değil, ne yapması gerektiği belirtilmelidir.
– Ayşe 30 dk. boyunca yanındaki arkadaşına tükürmez.
– Aslı ders boyunca yerinden kalkmaz.
– Ege yemek sırasında arkadaşına tekme atmaz.
Benzeri ifadeler uygun davranışsal ifadeler DEĞİLDİR.
Uygun Olmayan İfade
• Ayşe 30 dk. boyunca yanındaki arkadaşına tükürmez.
• Aslı ders boyunca yerinden kalkmaz.
• Ege yemek sırasında arkadaşına tekme atmaz.
Uygun Olan İfade
• Ayşe 30 dk. boyunca yanındaki arkadaşına tükürmeden oturur.
• Aslı ders boyunca yerinde oturur.
• Ege yemek sırasında arkadaşına tekme atmadan bekler.
• B. Davranışın Dolaylı Değerlendirilmesi
• İşlevsel değerlendirme; davranış ve çevre arasındaki ilişki incelenir.
• Problem davranışa zemin hazırlayan davranış öncesinde (öncül) ya da sonrasında (sonuç) yer alan uyaranları belirlemeye yönelik girişimlerden oluşur.
• B. Dolaylı Değerlendirme
• Davranışa zemin hazırlayan olayların doğrudan gözlenmesi mümkün olmadığı durumda dolaylı değerlendirme teknikleri kullanılır.
• Başlıca davranışı dolaylı değerlendirme teknikleri;
– Derecelendirme ölçekleri
– Anketler
– Görüşmeler
• Derecelendirme Ölçekleri
Güdüsel Değerlendirme Ölçeği
• İlgi elde etme
• Nesne elde etme
• Zor görev ya da istenmeyen durumdan kaçma
• Duyusal uyaran elde etme
Bu alanlarda dörder soru olmak üzere 16 sorudan oluşan bir ölçektir.
• Anketler
• Problem davranış ile çevresel uyaranlar arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaya yönelik hazırlanan değerlendirme araçlarıdır.
• Anketlerin içeriği;
– Davranışa zemin hazırlayan olaylar
– Öncüller
– Sonuçlar
• Görüşmeler
• İşlevsel değerlendirme görüşmeleri, 45-90 dk. sürer.
• Katılanlar;
– Bireyi tanıyan ve onunla yakın ilişki halinde olanlar- Aile & Öğretmen
– Bireyin kendisi
• Aile & Öğretmenle Görüşme
• Kimlik bilgileri
• Problem davranışa ilişkin bilgiler
• Problem davranışın ortaya çıkmasına neden olan çevresel olaylar,
• Problem davranışın meydana gelme ve gelmeme olasılığını etkileyen davranış öncesi olaylar
• Problem davranışı sürdüren olaylar
• Çocuğun sahip olduğu iletişim biçimi
• Çocuğun tercih ettiği durumlar ve nesneler
• Her bir problem davranış için davranış öncesi ve sonrası olayları belirlemede kullanılan özel ifadeler
• Öğrencinin kendisi ile görüşme
• İki şekilde yürütülebilir;
– Bir uzman ile
– Öğrencinin ailesi ya da öğretmeni
• 20-40 dk tamamlanmalı
• İçeriği
– Problem davranış tanımlanır,
– Bağlamı belirlemeye yönelik sorular
– Davranışa zemin hazırlayan olaylar, öncüller ve sonuçlar hakkında yapılandırılmış sorular sorarak, öğrenci ile özet ifadeler geliştirilir.
– Diyagram çizilerek elde edilen bilgiler anlatılır
• Görüşmeler tamamlandığında
• Görüşme bilgileri toplanıp özetlenir,
• Görüşmelerde, problem davranışların işlevlerine ilişkin görüş ayrılıkları çıkabilir.
• Görüş ayrılıklarını ortadan kaldırmak ve görüşme sonuçlarını doğrulamak için DOĞRUDAN GÖZLEM yapılır.
