OYUN TERAPİ
KULLANILIŞ AMACI:Çocukların çeşitli araç-gereç ve oyuncaklarla oynarken onların kendi kendilerine kurdukları oyun düzeninden,oyuncakları kullanma biçiminden ve oyuncaklarla kendi aralarında kurdukları ilişkilerden onların duyguları,temel ihtiyaçları,tepkileri,sevgi ve nefretleri,saldırganlıkları ve benzeri davranışlar hakkında fikir edinilebilir.
KİMLERE UYGULANIR:İlköğretimin birinci basamağındaki çocuklara uygulanabilir.
Oyun nedir:Lazarus’a göre oyun kendiliğinden ortaya çıkan,hedefi olmayan,mutluluk getiren serbest bir aktivitedir.
Oyunun işlevleri:sosyalleştirme,rol kazandırma,rahatlatma.
Sosyalleştirme:Çocuğun içinde bulunduğu toplumun kurallarına uygun hareket etmesini sağlar.
Rol kazandırma:Geleceğe yönelik rollere hazırlık yapmasını sağlar.
Rahatlatma:Çocuk öfkesini,sevincini,üzüntüsünü oyun oynayarak dile getirir ve rahatlar.
OYUNUN ÖZELLİKLERİ
a) Oyun kendiliğinden ortaya çıkar ve doğaldır.Mutluluk ve rahatlık verir.terapist sadece ortamı hazırlar.
b) Sinir,kas ve zihin organizasyonunu sağlar.
c) Oyunla deneyimler tekrarlanır,yeni şeyler denenir ve keşfedilir.
d) Oyunda zaman ve mekan sınırı vardır.Bu durum çocukta zaman ve mekan kavramlarının gelişmesini sağlar.
e) Oyun çocuğun iç dünyasını yansıtır.çocuğun iç dünyasını dış dünyası ile birleştirmeye tardım eder.
f) Oyun aşamalıdır. Bireyin gelişimindeki aşamalar oyuna da yansır.
GRUP SÜRECİNİN İYİLEŞTİRİCİ ETKİLERİ
1) Birey demokratik tutumları daha kısa sürede edinir.
2) Benlik algısı,özgüven ve saygıyı artırıcı etkisi vardır.
3) Sağlıklı bir grup oluştuğunda pozitif enerji yayılması mümkündür sınıf ortamının iyileştirici etkisi buradan kaynaklanır.
GRUBU OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN KONULAR
a) Çocuklar oyun arkadaşlarını kendileri seçmelidir.
b) Çocuklar sağlıklı tercihler yapamazlar.terapistler ilkeler koyarlar ve bu ilkelere uygun bireyler gruba alınır.
c) Grupta dengelemeye önem verilmelidir. Örneğin bağımlı bir çocuğu özerk bir çocukla dengelemek mümkündür.
d) Oyunla terapide yavaş yavaş grubun sayı sı artırılır.
e) Nötürölize eden çocuklar gruba alınmamalıdır. Grubun iyileştirici etkisini azaltır.
f) Oyunla terapi 3-5 kişilik gruplarla yapılmalıdır. Grup sayısı artınca alt gruplar oluşur. Bu durumda grupta negatif enerji meydana gelir.
g) Çocukların yaşıt olması gerekir. Azami yaş farkı bir yaş civarıdır.
h) Her iki cinsiyetin karma olduğu gruplar daha sağlıklıdır.
i) Grup oluşturulurken çocuğun ebeveynleri ile ilişki kurulmalı çocuk hakkında bilgi edinilmelidir.
1-GRUBA ALINMASI UYGUN OLAN ÇOCUKLAR
1) İçe dönük çocuklar:İçedönük çocuklar bir süre çekingen kaldıktan sonra kendiliğinden açılmaya başlayacaktır.
2) Sosyal gelişimini tamamlamamış çocuklar:Oyun sayesinde çocuğun gelişimi hızlanacak paylaşmayı öğrenecektir.
3) Fobik reaksiyonun olan çocuklar:Birtakım korkuları vardır.çocuk oyun ortamında korkularını yener. Oyunun ve grubun tedavi edici etkileri vardır.
4) ilişki bozukluğu olan çocuklar:Yaşıtlarıyla,yetişkinlerle,hayvanlarla iyi iletişim kuramayan çocuklardır. Bu çocuklar gruptan aldığı geri bildirimlere göre yapmaması gereken davranışları öğrenir.
5) Yapmacık davranan çocuklar:Sürekli kendini denetleyen terapiste sürekli iyi görünmeye çalışan ve grupta sürekli maske takan çocuklardır.çocuklar bu duruma kültürün ve eğitimin etkisiyle gelir. Oyun ortamı doğal bir ortam olduğu için bu çocuklarda bir süre sonra doğal davranmaya başlarlar
6) Alışkanlık bozukluğu olan çocuklar:Tırnak yeme,parmak emme vb. bu durumun arkasında engellenmişlik vardır. Oyun grubu içinde özerk bir ortam oluşur ve olumsuzluklar kendiliğinden ortadan kalkar.
2-GURBA ALINMASI SAKINCALI OLAN ÇOCUKLAR
1) Aralarında rekabet olan çocuklar:Bu tür çocuklar gruptakileri rakip olarak görür ve saldırgan olurlar bu da grup yapısını bozar. Zaten gruptaki bireyler bu üyeden şikayetçi olur.
2) Sosyopatik çocuklar:Sosyal yönden gelişmemiştirler. Aşırı sosyal görünmelerine rağmen gerçekte öyle değildirler.bu tür çocuklar ödünleme savunma mekanizmasını yoğun kullandıkları için uyumsuzluk doğar.
3) Çalma davranışı olan çocuklar
oğasında intikam ve zarar verme eğilimi varsa bu durum gruba da yansır. Çocuklar eşyalarının başkaları tarafından gasp edilmesinden hoşlanmazlar.Saldırgan davranışın direkt şahsa yönelmesi daha az tehlikelidir. Saldırganlığın eşyaya yönelmesi daha zararlıdır.
4) Travma reaksiyonu olan çocuklareprem,sel,yakın akraba ölümü gibi olayların etkisinden kurtulmadan çocuklar gruba alınmamalıdır. Bu tür çocuklara önce bireysel terapi yapılmalıdır. Bu tür olayların etkisi uzun sürer. Bu nedenle gruba uyum sağlayamazlar. Çünkü travmanın etkisi henüz bilinçten atılmış değildir.
OYUN TERAPİSİNDEKİ SINIRLAMALAR
1) Durumsal sınırlamalar:Terapi odasının donanımı ile ilgilidir. Çocuğa zarar verecek nesnelerin ortadan kaldırılması oyun odasının çekiciliğini artırır.
2) Zaman sınırlaması: Çocuk zamanın az ya da uzun tutulmasına direnç gösterir.oyun süresi 50 dakikayı geçmemelidir. Sürenin uzun olması bıkkınlığa kısa olması da isteklerin doyurulamamasına neden olur. Bu durum gerginliğe neden olur.
3) Oyuncakları odadan götürme: Kesinlikle müsaade edilmemelidir. Çocuk oyun odasını evde oluşturduğunda oyun terapi odasının cazibesi azalır ve motivasyonu engeller. Çocukların kırık oyuncakları da evlerine götürmelerine izin verilmemeli. Böyle bir durum oyuncakları kırma eğilimine neden olur.
4) Kırıp dökme:Çocukların saldırgan eğilimleri olabilir ve onu dışarı yansıtma gibi bir eğilim içine girebilirler.Burada zarar verme eğilimi vardır.Terapi odasındaki materyallerin amaç dışı kullanımına izin verilmemeli.
5) Terapiste yöneltilen fiziksel saldırılar:Çocuk öfkeli olduğu zaman evde nasıl hareket ediyorsa oyun odasında da öyle hareket edebilir.
6) Çocuklar arasındaki fiziksel kavga:Bazen çocuklar arasında çatışma çıkabilir.Öncelikle çocuğu bu duruma sevk eden nedenleri belirliyoruz ve bunu arkadaşlarına yansıtmasına gerek kalmadan müdahale ediyoruz.Yapabileceklerimiz arasında ortamı değiştirme , dikkatlerini başka yöne çekme , empati yapmalarını sağlama gelebilir.Öğüt vermekten kaçınmalıyız çünkü bu iletişimi engelliyor.Bu da çocuğun kendini suçlu hissetmesine neden oluyor.
SINIRLAMALARDA İLKELER
1)Gücenme yaratmamak
2)Cezalandırmamak
3)Duygu ve ihtiyaçlara duyarlılık
4)Duyguları ifadeye teşvik etme
5)Özsaygı ile çatışma
6)Uygun dil kullanımı
1) Gücenme Yaratmamak:Beden ve sözel durumumuzla küskünlük yaratmamak.
2) Cezalandırmamak:Sınırlarımız cezalandırıcı olmamalı.Çocuk olumsuz davrandığı takdirde kendisi ve arkadaşlarının üzerindeki olası etkilerinden haberdar edilmeli. Örneğin;sen geciktiğin için arkadaşların üzülüyor.
3) Duygu ve ihtiyaçlara duyarlılık:Koyduğumuz sınırlılıklar çocuğun oyun odasında ihtiyaç doyumunu engellememeli.Bunun için başlangıçta çocuğun duygu ve ihtiyaçları iyice bilinmeli.
4) Duyguları ifadeye teşvik:çocukların duygularını ifade etmelerine yardımcı olunmalı.Soru sorarak çocuklardan geri bildirim alınmalı.Böylece çocuğu ne kadar anladığımızı görürüz.
5) Özsaygı ile çatışma:Uygulanan yöntemlerin doğru olup olmadığından emin olunmalı.
6) Uygun dil kullanma: Çocuklarla iletişim kurarken onların anlayabileceği dili kullanmak çok önemlidir.
